autisme

Huiswerk, helpen en autisme

IMG_0487

Als ik vertel dat ik Oudste help bij het maken van zijn huiswerk, denken de meeste mensen aan: overhoren, sommen uitleggen, misschien wel antwoorden voorzeggen. Maar het begeleiden van kinderen met autisme gaat anders. Natuurlijk overhoor ik ook weleens. Of leg ik een lastig verband tussen gebeurtenis A en B uit, als we maatschappijleer doen.

Maar het grootste deel van de tijd begeleid ik het proces.

Wat moet ik begeleiden?

  • Hoe je het werk moet plannen.
  • Het stoppen met de taak: ‘Dit is nu klaar. Sluit het schrift.’
  • Het starten met de volgende taak: ‘Wat moeten we doen? Wat heb je nodig? Pak je boek. Kijk wat je moet doen.’

Wat ik ook doe, is duiden en paniek-remmen.

Deze week kregen we voor Engels een zeer onschuldige, niet al te tijdrovende, op het oog zeer overzichtelijke opdracht:

‘Lees dit artikel en streep 10 moeilijke woorden aan.’

Dit gebeurde er.
Oudste leest tekst.

Hij: ‘Er zitten geen moeilijke woorden in.’
Ik: ‘Echt niet?’
Ik vraag hem wat taboo-trampling, volatile en vanguard betekent, hij leest de zinnen door, wil beslist de context weten, maar geeft me daarna de juiste antwoorden. Niet moeilijk.
Ik: ‘Kun je dan woorden kiezen die iemand anders moeilijk zal vinden?’
Hij: ‘Hoe moet ik nou weten wat iemand anders moeilijk vindt?’
Ik: ‘Ik wist niet zo snel wat proclaimed was, ik moest het opzoeken.’
Hij: ‘Je kon het toch ook uit de tekst halen?’

Wat nu?

Ik voel aankomen dat we op deze manier een lange zijlaan inslaan en geef een ‘pak maar wat drinken’ pauze. Als hij terugkomt heb ik een tweet verstuurd

huiswerkaf

en een plan bedacht.

Ik: Kies een paar woorden met veel lettergrepen, die er moeilijk uitzien.
Hij: ‘Election is lang, intolerance is lang, fragmentation is lang.’
Ik, blij: ‘Nou, pak je marker en kruis aan.’
Hij, met minachting: ‘Die woorden kunnen niet moeilijk zijn, je hoort ze altijd op het nieuws.’

Ik begin mijn geduld te verliezen

Ik moet me beheersen om niet zelf snel tien woorden te markeren, maar dat is natuurlijk niet handig, daar leert hij niks van. Oudste staat op terwijl ik twijfel over de volgende stap. Hij geeft zichzelf pauze en gaat even met de hond spelen.

Terwijl ik naar hem kijk, probeer ik de zaak te bekijken vanuit de ‘Hij doet het erom’ hoek. Je kunt wel alles op autisme gooien, maar hij is ook kind, en puber, en het is huiswerk.

  • Maar hij wil werkelijk graag zijn huiswerk af hebben, want blije leraar.
  • Hij heeft de tekst al gelezen, dus daar ligt het ook niet aan.
  • We hebben al minstens tien moeilijke woorden de revue laten passeren, een ander kind zou denken: ‘Gna, gna, je hebt ze allemaal al voorgezegd.’ Hop, even snel die marker erlangs, klaar.

Niet Oudste. Het probleem is het conflict tussen de opdracht:

– Zoek tien moeilijke woorden uit.

en zijn hoofd:

– Welke moet ik kiezen, ik wil niet valsspelen en zeggen dat een woord moeilijk is terwijl het niet moeilijk is, toch moet ik wel iets opschrijven, maar welke dan, straks doe ik het verkeerd, kan ik dit wel goed doen, ik kan dit niet goed doen, maar ik wil het wel doen.

Toch een compromis

We eindigen met een compromis: ik wijs de woorden aan die ik lastig vind, en hij keurt ze: niet echt lastig, nou vooruit, oké, deze weet je dus echt niet, dus die ‘zal dan wel moeilijk zijn’.

We zijn uiteindelijk een half uur bezig met deze taak. Maar het is klaar.

Nee, het is niet klaar.

Het blaadje gaat in het boek, het boek gaat dicht en ik wijs op de SOM, waar zijn huiswerk in staat.

Ik: ‘Biologie. Je moet de diagnostische toets maken.’
Hij ontploft bijna: ‘Daar hebben we volgende week een toets van. En ik doe hem altijd voor de toets. Als ik hem nu al doe, heb ik er niks meer aan.’

Ik denk dat het te ver gaat om ook voor dit probleem nog een slimme oplossing te vinden, dus ik mail naar de leraar dat dit nu niet haalbaar is.

Economie dan?
Hij opent het boek.
Ik: ‘Wat moet je maken?’
Hij bladert en bladert.
Ik: ‘Heb je gezien wat je moet maken?’
Hij: ‘O ja.’ *kijkt* ‘6, 7, 8, en 9.’
Ik: ‘Nou, dan beginnen we bij 6.’
Hij: ‘O, die heb ik al af.’
Ik: ‘Dan bij 7.’
Hij: ‘Ja, die heb ik ook al af.’
Ik: ‘8? 9?’
Hij: ‘Ja, dat weet ik niet, hoor. O ja, 8 heb ik al af.’
Ik: ‘Dus we moeten alleen 9 nog maken.’

Hij (boos): ‘Nee, die heb ik ook al af.’

Boek dicht,

en eerst avondeten, voor we doorgaan met geschiedenis. Anders blijft hij maar hangen in die opdracht van Engels en gelukkig is er vandaag tijd om het huiswerk in twee brokken te doen.

Het kost hem moeite.

Het kost hem moeite om weer te gaan zitten voor nog meer huiswerk, maar hij doet het wel. We gaan naar geschiedenis.

1, 2 en 3 zijn al gemaakt.
Ik: ‘We beginnen bij 4.’
Hij: ‘Blup.’
Ik weet dat ik nu net zo goed kan stoppen, hij is op.

Maar we hebben nog vrijwel niks gedaan en zijn laatste cijfer voor geschiedenis was niet best. We kunnen niet alles altijd uitstellen.

Ik besluit wat meer hulp te bieden en lees de vraag voor. Daarna lees ik de tekst voor waar het antwoord in staat. Sinds een paar maanden kan hij dit zelf, maar na de lastige vraag over Engels lukt het misschien even niet.

Lastige vraag

Hij haalt het antwoord er wel zelf uit en bij vraag 6 pakt hij het boek en begint hij zelf te zoeken.

Bij vraag 7 slaat de stress weer toe: ‘Wie is Ludendorff? Wie is Ludendorff? Waarom staat dat nergens?’

Ik weet dat ik nu niet het boek mag afpakken.
Niks doen kan ook niet, dat hoor ik aan de paniek in zijn stem.
‘Ik google het even,’ zeg ik.
Hij kijkt me aan alsof ik zojuist ‘hippopotomonstrosesquippedaliofobie’ zei, en niet: ‘google’ maar ik ben vlug en antwoord: ‘Een van de architecten van de dolkstootlegende’.

Hij ontspant.

Het stukje dat daarover gaat, kan hij vinden. Bijna verdwaalt hij alsnog in de vraag, omdat het woord ‘legende’ hem niet zint: ‘Een legende is een verzonnen en doorverteld verhaal maar als het echt gebeurde, is het geen legende. Dan is het bedrog.’

‘Hmm,’ zeg ik.

‘Eigenlijk een Heiligenverhaal,’ mompelt hij nog, bozig. ‘Ze waren niet echt heilig, hoor, in de Tweede Wereldoorlog.’

Als ik ferm heb gezegd: ‘Tja, zo heet het nu eenmaal.’ komt hij tot rust.

Vraag 7, vraag 8.

Hij schrijft ijverig door. Bij vraag 9 heeft hij commentaar op de layout van het boek.

Lastige lay-out

‘Waarom krijg ik zoveel ruimte voor zo’n kort antwoord?’ vraagt hij narrig. Hij komt dit probleem vaker tegen en ervaart het als een enorme mindfuck. Niet alleen is hij geïrriteerd over de domheid van de vormgever, tegelijkertijd vraagt hij zich af of zijn antwoord wel goed is.

Als ik nu zeg: ‘Het is vast goed,’ dan zitten we hier over een uur nog, want ‘vast-goed’ is niet hetzelfde als ‘het is zeker-weten goed’. En ik wil eigenlijk Jongste naar bed brengen.

Als ik naar de opdracht kijk en zeg: ‘Het is zeker-weten-goed,’ zitten we hier ook nog lang, want ‘hoe kan jij dat nou weten, je hebt niet eens gekeken en jij hebt de leraar niet gehoord en, en, en’

Dus pak ik zijn boek, ik kijk en zoek, ik zie dat het antwoord klopt en ik leg uit waarom het klopt. Even zie ik nog een aarzeling. Het gebeurt wel vaker dat mijn antwoord toch net niet precies is, wat later op het antwoordenblad staat.

Dan knikt hij. Geaccepteerd. En dus zijn we eindelijk, eindelijk…

Klaar.

Ik: ‘Doe je boek maar dicht en leg het op de stapel. Je bent klaar.’

Hij: ‘Echt?’

Bijna klaar

Meteen begint hij te vertellen, druk, met veel woorden, een lang verhaal over een game dat hij heeft gespeeld of ooit wil spelen. Helemaal volgen kan ik het niet maar ik weet waarom hij dat doet. Ik luister maar gewoon, terwijl ik stiekem op de klok kijk en me zorgen maak over Jongste, die eigenlijk nu moet gaan slapen. Maar weglopen gaat niet, dan loopt hij gewoon met me mee. De spanning moet er ook weer even uit.

 

34 gedachten over “Huiswerk, helpen en autisme

  1. zalig om dit te lezen. steeds weer denk ik aan de periode met mijn jongste, weliswaar ASS maar toch heel herkenbaar de vragen, de uitleg en hoe het beste de aanpak te doen. Gelukkig had ik een super GON Begeleider die ook besprekingen deed met de leerkrachten waar het moeilijker ging, Aardrijkskunde, geschiedenis en soms wiskunde (vooral meetkunde dan) omdat de vraagstelling voor mijn jongsten iet begrijpbaar was. te onduidelijk en het voor haar onmogelijk was om daar een antwoord op te vinden. Ook de boeken bekeek hij in zijn vrije tijd en herschreef sommige, dit was voor mij een zegen ! vooral in het middelbaar omdat je als ouder minder betrokken bent bij de leerkrachten, je ze niet allemaal te pakken krijgt en je moet dan al veel geluk hebben om een klasverantwoordelijke te hebben die dit op zich wil nemen. Ze is nu groter, doet kunstonderwijs en ik zie haar zo leuk evolueren, ook al hebben we nog vaak conflicten, luister ik niet steeds naar alle dingen die ze vertelt en heb ik soms problemen om te begrijpen als ze een uitleg doet waar het over gaat maar ik toon interesse en ook al weet ze ergens dat ik het niet begrijpt we doen beiden alsof.
    veel succes

    Liked by 1 persoon

  2. Ingrid, wat heb jij een engelengeduld, ik geloof dat ik dat niet kon opbrengen. Heerlijk gelezen en ik zie zo voor me dat je in tijdnood komt om Jongste naar bed te brengen. Veel succes en je zonen komen er wel met zo’n moeder. 🙂

    Like

  3. Wat fijn dat je dit zo uitgebreid beschrijft. Nu heb je het over je eigen kind, en die is autist. Maar ik moet eerlijk zeggen dat hij wel een punt eheft als hij zegt dat die woorden niet moeilijk zijn. Als hij ze zelf niet als moeilijk ervaart, waarom zouden ze dan moeilijk zijn? (Goeie vraag…). Vindt de leraar ze dan moeilijk? Mogelijk, maar dan is niet duidelijk. Je kunt dan wel zeggen dat er woorden zijn die “men” moeilijk vindt maar daar kun je eigenlijk geen zinnig woord over zeggen. Als ik leraar was zou ik me daar wel verantwoordelijk bij voelen. Overigens is het heel interessant om samen uit te zoeken waarom nesen een worod eigenlijk moeilijk vinden. Dat kan een heel interessant onderwerp zijn, en ook heel leerzaam maar dan op een andere manier dan bedoeld wordt. Ik gun elke leraar VO deze blog. Het is een uiterst leerzame blog! Dank voor delen.

    Like

    1. Wat een leuke blog om te lezen net nu ik gisteren met mijn zoon (ASS) naar zijn portfolio opdrachten heb gekeken. Een en al frustratie! Een van de opdrachten was een beschrijving geven van jezelf en je ontwikkeling gedurende het schooljaar. In de opdracht stond de aanwijzing: houd je eigen lijn en gedachte vast. En dan vervolgens: zorg dat je in elk geval de volgende vragen beantwoordt… mijn zoon begint bijna te huilen: dit gebeurt zo vaak! Dat de opdracht noet duidelijk is. Als ik die vragen beantwoord is het niet mijn eigen lijn van denken! Waarop ik zeg: hartstikke goed. Schrijf dat maar op. Ik ben benieuwd of de docent het kan waarderen. Misschien dat ik haar jouw blog even mail.

      Like

      1. Ach jee, ja, ik kan me dat helemaal voorstellen. Het een sluit het ander uit, en wat moet je dan?

        Like

    2. Het is zeker iets om eindeloos over te filosoferen: wat is nou een moeilijk woord? Als ik de kleur blauw zie, zie ik dan hetzelfde als jij? Toch zou mijn eigen hoofd denken: Moeilijke woorden, moeilijke woorden, rare vraag, hoppa, ik doe er een paar en klaar :-). En hij kan dat niet. Want dat is liegen.

      In diezelfde filosofie kan ik me ook voorstellen dat er vragen zijn waar ik zelf niet hoppa- overheen kom. Stof tot nadenken!

      Like

  4. Wauw, ik bewonder jou en jouw engelengeduld, mijn oudste is bijna 11 en een kopie van mij, we hebben ADHD en ASS en weten het nog maar 2,5 jaar. Alles gaat moeilijk en in strijd hier, ik zou zo graag kunnen reageren en denken zoals jij het doet! Moet zalig zijn voor hem zo’n moeder te hebben!

    Like

    1. Het is echt dubbel zo complex is als je het allebei hebt. Ass heeft baat bij regelmaat en voorspelbaarheid, en kinderen zijn chaos. Ook als ze het op hun allerliefst bedoelen. Gelukkig zijn ze dat ook: allerliefst <3. Sterkte!

      Like

    2. Beste,

      Zelf weet ik sinds 1,5 jaar van mijn ASS en sinds 1 jaar van mijn ADHD.
      Bij onze zoon (6 jaar ) is nu ook ADHD geconstateerd.
      Wanneer ik bovenstaande lees is er zo veel herkenbaar uit mijn eigen jeugd.
      En ondanks dat ik fantastische ouders heb, konden zij mij niet zo begeleiden.
      (Natuurlijk mede omdat de juiste gebruiksaanwijzing voor mij nog niet was gevonden.)
      Ik bots nu helaas al heel vaak met mijn oudste en ben dan ook een beetje bang wat de toekomst gaat brengen wanneer hij gaat puberen.

      Bedankt voor je delen van je blog. Ik ga deze zeker bewaren.

      Like

    1. Nou ja, niet, dus. Ik schrijf kinderboeken als ik ergens nog wat tijd over heb, daarbij kan ik de tijd zelf indelen. Een ‘echte’ baan heb ik niet meer. Blijft lastig. Het moet financieel allemaal ook maar kunnen, ik mis het ritme en de uitdaging van een normale baan erg en er zit zo’n gat in mijn Cv dat je er zo ongeveer dwars doorheen kunt kijken. Maar het was, zeker in de slapeloze jaren, niet te combineren. Tegenwoordig slapen we beter, Jongste en ik, dus soms denk ik stiekem… zou het weer kunnen? (De nacht na zo’n gedachte is hij prompt om drie uur klaar met de nacht, zal je altijd zien 🙂 ).

      Like

  5. Wat een geweldig verhaal. Ongelofelijk wat een geduld heb je! Mijn oudste heeft ASS, de middelste is dyslectisch en de jongste is HSP. Het is voor mij onmogelijk om met alle drie tegelijk iets aan hun huiswerk te doen. De oudste maakt zijn lessen zelf en levert ze de volgende dag in. De 2e schrijft het over van de oudste. De 3e gooit zijn huiswerk in de hoek in de kelder en zegt dat hij het heeft ingeleverd. Ze zijn nu 9 en ik heb op school gezegd dat ik ze niet help met hun huiswerk. Wel ga ik na het eten aan tafel zitten om mijn huiswerk te maken in de hoop dat ze er dan bij komen zitten en hun huiswerk willen gaan maken.

    Like

    1. Haha, ja, niet helpen heb ik ook wel eens geprobeerd. Dat werkt bij Jongste prima, die denkt dan – ik weet eigenlijk niet zo goed wat hij denkt, maar een drama wordt het nooit. Oudste echter krijgt het van ‘niet gemaakt’ opnieuw op zijn heupen, want dat is ook niet ‘zoals het moet’ en ‘volgens de regels’. Paniek! Aan de buitenkant probeer ik altijd geduldig te blijven, want anders wordt het alleen maar erger. Aan de binnenkant bonk ik regelmatig met mijn hoofd tegen een denkbeeldige koelkast :-).

      Like

  6. Zo, ik ben sprakeloos… al 2,5 jaar gaat het zo bij het huiswerk maken bij mijn “middelste”. Dit was alsof ik mij zag zitten met hem. Maar omdat niemand me gelooft dat het heel moeilijk is te bepalen of een antwoord goed of fout is als de tekstlijntjes niet corresponderen met het opgeschreven antwoord dacht ik altijd dat ik iets fout doe bij de opvoeding… en ik mijn kind tekort schiet omdat hij zich zorgen maakt over dingen die -onbelangrijk- zijn en zich dus maar niet zo moet aanstellen….
    Ik ga dit berichtje meenemen!

    Like

  7. Wat een geduld. En wat fijn om te herkennen dat er meer mensen door hetzelfde huiswerkritueel ploegen met hun oudste: eigenlijk te moe of te vol zijn om eraan te beginnen, zijsporen, discussies over vraagstellingen, het eigenlijk wel weten maar toch een geloofwaardige bevestiging zoeken.
    Meestal ben ik degene die de timeout neemt, vooral om te bedenken dat al die ‘ja maars’ geen onwil zijn.
    Dank, ik voel me minder alleen in de dagelijkse huiswerkhobbel.

    Like

  8. Hi Ingrid, wat een herkenning, dank je wel voor jouw verhaal! Er zijn soms helaas te veel mini-mijnenvelden waar je langszij moet laveren…

    Like

  9. Beste Ingrid
    Toevallig kom ik op je Blog uit.
    En allerlei flashbacks uit het verleden komen even opspringen.
    Voor mijn zoon met ASS, heb ik vanaf zijn 1″ leerjaar tot het 4e middelbaar actief meegewerkt om de schoolse (& andere) taken te begeleiden. Elk leerjaar, en elk vak vergde een andere aanpak: dit kon ik onmogelijk verwachten voor een leerkracht. Dus startte ik, zoals jij, met een aanvullende op maat begeleiding na school. En wanneer hij op school zat, bedacht ik allerlei strategieën om hem te helpen. Het laat je immers nooit los, niet? Ik vind het dan ook prachtig hier bij de reacties ook te lezen dat elke ouder alle kansen probeert te geven aan het kind door creatieve oplossingen.
    En met tonnen geduld 😉
    Er zijn wel 1001 anekdotes, maar mij blijft nu vooral bij dat ik telkens structuur en meer uitleg diende te geven voor toetsen, taken e.d. Bij elke vraag die gesteld werd, kon zoon moeilijk inschatten welk antwoord er juist van hem verwacht werd. Telkenmale zei hij: “Maar dat weet die leerkacht toch al allemaal, waarom moet ik dit nog opschrijven?” Dan volgden steevast de huilbuien, koppig-zijn, niet meewerken.. elke dag, elk vak opnieuw. Hernieuwde moed voor hem, en voor mij.
    Grote ijsbreker was de Humor (met hoofdletter want zo blij dat dit bestaat) die ons er telkens weer doorsleepte.
    Het heeft veel tijd gekost, maar ik zou het niet anders willen gedaan hebben. Zoon is momenteel 20j. en stelt het uitstekend in het universitair onderwijs.
    Ikzelf ben 17j (jawel) thuis gebleven. Ondertussen ben ik nu 2j terug aan het werk in IT. Het kan dus nog! 😉
    Alvast het allerbeste gewenst voor jou & alle andere begeleider-moeders (of vaders)

    Like

    1. “Maar dat weet die leerkacht toch al allemaal, waarom moet ik dit nog opschrijven?”
      Heel herkenbaar!

      “We doen net of de leraar niks weet. Die wordt elke ochtend weer dom wakker.”
      Hij moest zo lachen. Het hielp. Beperkt, maar het blijft grappig dus kan hem vaak gebruiken.

      En ha, het kan nog! (Kom ook uit de Ict – 🙂 ).

      Like

  10. Wat een mooi herkenbaar blog. Zo fijn om te lezen dat het bij anderen ook zo gaat. Nog 3 weken dan staat het eindexamen voor zoonlief….

    Like

  11. Er heeft nooit een ouder naast me gezeten tijdens het studeren, maar de gedachtengang van je zoon is hilarisch herkenbaar voor mij. Nu zelfs nog steeds :-). Al slaag er gelukkig vrij goed in om te interpreteren wat de ander eigenlijk wil weten en zo mijn interpretatie naar de achtergrond te verwijzen.

    Like

  12. Bedankt voor je heldere verhaal. Ik mail je hierbij even met een vraag.

    Komend schooljaar bieden we vanuit Ontdek Autisme, diverse MBO en HBO’s autisme-educatie. Ik vind jouw blog hierbij erg verhelderend.
    Vraag; zouden we het bovenstaande blog mogen printen en uitdelen?
    Uiteraard met bron-vermelding.

    Groet Jasper Kok-Roosjen

    Like

  13. Ontzettend, wat een herkenning. We hebben nog een week vakantie, heerlijk, daarna moeten we, ja we, weer. Elke dag weer opnieuw. Het kost veel energie, maar toch doen we het allemaal, je wilt dat je kind meedraait, gelukkig is, en alleen overzien ze het niet. Mooi geschreven!!

    Like

  14. Wat een duidelijk verhaal. Heel wat ouders van beelddenkende, hooggevoelige kinderen gaan zichzelf hierin herkennen. Zelf wil ik graag oudergroepen oprichten om elkaar te ondersteunen in de opvoeding. Interesse om aan te sluiten? Ze zouden plaatsvinden in Antwerpen buiten de ring..ook ben ik nu betrokken bij de oprichting van vzw mannaz netevallei. Helaas vallen veel jongeren uit de boot en krijgen ze niet de juiste ondersteuning en worden schoolmoe ed..voor hen gaan we een aanbod voorzien en komt er een school in lier.

    Like

  15. Prachtig beschreven! Jouw zoon bezit, zo haal ik uit het verhaal, een (boven)gemiddelde intelligentie. Dan wordt al gauw gesproken over hoogfunctionerend. Alsof het dan wel meevalt met de ernst van de eventuele problemen.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s